Privacy 10 juli 2019

De AVG en online media.

De nieuwe AVG is een reactie op het onbeteugeld persoonsgegevens verzamelen door partijen die daar hun voordeel mee willen doen.

 

Gegevensbescherming

Door de komst van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) op 25 mei 2018 is er op het gebied van het verwerken van persoonsgegevens een en ander gewijzigd.  

De gedachte is dat consumenten de controle over hun online voetafdrukken terugkrijgen. Hun persoonsgegevens moeten ze eenvoudig kunnen inzien, veranderen of verwijderen. Ook een foto (of filmbeeld) kan als een persoonsgegeven worden beschouwd. De AVG wet stelt dat ‘herkenbaar in beeld zijn’ gelijk staat aan ‘persoonlijke data’.

Voor een bedrijf betekend dit bijvoorbeeld dat iedereen zich te allen tijde kosteloos kan verzetten tegen digitale marketing. Als dat gebeurt, moet je razendsnel – de boete is fors – in actie komen! Je moet dan de verwerking (= de publicatie) van deze persoonsgegevens stopzetten en uit je database verwijderen.

Portretrecht en AVG

Het ‘portretrecht’ houdt in dat in sommige gevallen een foto niet mag worden gepubliceerd zonder de toestemming van degene die op de foto staat. Als het een portret in opdracht is gemaakt, dan is voor publicatie zonder meer toestemming van de afgebeelde persoon nodig. Als een portret niet in opdracht is gemaakt, mag het in beginsel vrij gepubliceerd worden tenzij de afgebeelde persoon een ‘redelijk belang’ heeft om zich tegen publicatie van zijn portret te verzetten. Vaak gaat het dan om een privacybelang

De AVG stelt als aanvulling dat de geportretteerde te allen tijde zijn of haar toestemming later weer kan intrekken en dat hij/zij dan het recht heeft de foto’s te laten verwijderen uit de databestanden van de eigenaar.

Toestemming of niet?

Je hebt niet altijd de toestemming nodig voor publicatie van mensen de herkenbaar in beeld zijn. Gelukkig voorziet de AVG in een uitzondering voor journalistieke en artistieke doeleinden. Als je bijvoorbeeld werkt onder de grondslag van vrije nieuwsgaring (breed interpreteer baar, probeer het tegendeel maar eens te bewijzen) zijn veel bepalingen in de AVG niet van toepassing. Je hebt nog wel te maken met het portretrecht, maar dat was voor de invoering van de AVG ook al het geval. Ook heb je geen toestemming nodig als je publiceert in een kleine, besloten kring. De AVG spreek in dit geval over een uitzondering voor “strikt huishoudelijke verwerkingen”.

Bedrijfsopnamen

Je kunt met een werknemer (of een vrijwilliger of stagiair) een zogenaamde ‘overeenkomst portretrecht’ afsluiten, waarbij je vastlegt voor welke doeleinden de foto of film gebruikt mag worden waarbij tevens wordt vermeld voor welke duur de toestemming geldt, of er sprake zal zijn van naamsvermelding en of de geportretteerde recht heeft op een vergoeding. Door zo’n overeenkomst af te sluiten doet de geportretteerde expliciet afstand van zijn of haar portretrechten, maar besef dat diegene daarmee geen afstand doet van zijn of haar rechten op grond van de AVG. Die rechten kunnen verstrekkende gevolgen hebben; als iemand namelijk niet meer afgebeeld wenst te worden en daarbij een beroep doet op de AVG, moet de werkgever dit honoreren, en de betreffende foto of de filmbeelden verwijderen. Let op; de toestemming om ‘portretten’ te gebruiken mag nooit verwerkt zitten in de algemene voorwaarden.

Belangrijk; Is de geportretteerde jonger dan 16 jaar? Dan is  altijd toestemming nodig van de ouders. Als de geportretteerde is overleden dan is onder de AVG door het overlijden de afbeelding geen persoonsgegeven meer.

Wat gaat u met die opnamen doen?

Als de exacte letter van de AVG gevolgd zou worden dan is het voor organisaties en zelfstandigen vrijwel onmogelijk geworden om te communiceren via website en social media. Gelukkig ligt het in de praktijk iets genuanceerder.

De belangrijkste vraag is wat je met de beelden wil doen en in hoeverre toestemming überhaupt nodig is. Ja, je mag fotograferen, maar je mag niet altijd publiceren, daarbij moet je een belangenafweging maken. Als het onschuldige foto’s zijn die in een onschuldige context worden gebruikt is er niets aan de hand. Kijk ervoor uit dat het te reclame/affiche-achtig wordt. Als je het zekere voor het onzekere wil nemen, is het verstandig een quitclaim te laten tekenen. Als informatievoorziening is het ook geen probleem om het te gebruiken. Maar als ‘reclame’ kan het wel een probleem zijn, portretrechtelijk gezien. Privébelang is dan belangrijker dan het reclamebelang.

Social media

Let ook goed op welke content je plaatst op social media. De social media kanalen eigenen zich in hun voorwaarden veel rechten toe waardoor je geen controle meer hebt over wat er met jou foto of video gebeurt. De AVG stelt dat je alle video- of foto-opname moet kunnen verwijderen als een geportretteerde daar later alsnog om vraagt.

Evenementen

Portretten gebruiken voor marketing en reclamedoeleinden was altijd al lastig, omdat de geportretteerde snel een redelijk belang heeft om zich tegen die wijze van gebruik te verzetten. Nog meer werken met quitclaims en/of figuranten/modellen is dan met de huidige AVG een goede oplossing. Als er op een evenement of bedrijfsfeest gefilmd wordt en dat ook weer voor reclame gebruikt kan worden, dan is het verstandig mensen daar vooraf akkoord mee te laten gaan, dus voor dat ze het ticket kopen of voor dat ze de zaal binnenlopen. Bij reclame gaat het belang van de geportretteerde als snel voorop.

Let op; toestemming van de organisatie van een evenement om foto’s te maken is dus nog geen toestemming van de geportretteerde.

Openbare ruimte

Het is meestal wel toegestaan foto’s of video’s te maken in de openbare ruimte en die te publiceren, zonder dat aan personen die toevallig in beeld komen toestemming hoeft te worden gevraagd. De fotograaf moet zich wel rekenschap geven van de belangen die deze toevallig gefotografeerde mensen zouden kunnen hebben. Denk bijvoorbeeld aan het verschil in belang van toevallige passanten in een winkelstraat en van willekeurige badgasten op een strand tijdens een warme, zomerse dag. Bij twijfel is het beter toch vooraf toestemming te regelen.

Voor een afspraak of veel meer specialistische informatie over de vele facetten van de AVG kun je terecht bij advocaat én fotografe Charlotte Meinderma. https://www.charlotteslaw.nl

Verspreid de kennis

About the author

FILMPJES.ONLINE: